Soru 1: Kiracının tahliye sırasında boya-badana yapma zorunluluğu kanunen var mıdır? Yanıt: Türk Borçlar Kanunu’nun 334. maddesi uyarınca kiracı, kiralananı teslim aldığı haliyle geri vermekle yükümlüdür. Ancak aynı madde, kiracının sözleşmeye uygun kullanma dolayısıyla meydana gelen eskime ve bozulmalardan sorumlu olmadığını açıkça belirtir. Yargıtay uygulamalarına göre, duvarların doğal kirlenmesi veya güneşten solması “olağan kullanım” kapsamındadır. Bu nedenle, sözleşmede aksine özel bir hüküm bulunmadıkça kiracının boya yapma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Soru 2: Kira sözleşmesinde yer alan “Boyalı iade edilecektir” kaydı hukuken ne sonuç doğurur? Yanıt: Sözleşme serbestisi ilkesi gereği taraflar, tahliye anında boya yapılacağına dair özel bir şart kararlaştırabilirler. Sözleşmede bu yönde açık bir hükmün bulunması veya kiralananın “boyalı ve temiz” teslim alındığının yazılı olarak kabul edilmesi durumunda, kiracı olağan kullanımdan kaynaklanan eskimeler için dahi boya-badana masrafından sorumlu hale gelir. Bu durumda iade borcu, sözleşmede belirlenen bu özel kritere göre ifa edilmelidir.
Soru 3: Hangi kullanım kusurları “Hor Kullanma” kapsamında değerlendirilir? Yanıt: Olağan kullanımı aşan, özen yükümlülüğüne aykırı davranışlar hor kullanma sayılır. Duvarlarda standart dışı derin delikler açılması, kalıcı ağır lekeler, boyaya zarar veren kazımalar veya kullanıcı hatasından kaynaklanan hasarlar bu kapsamdadır. Hor kullanma durumunda, sözleşmede boyaya ilişkin bir madde olmasa dahi kiracı, oluşan zararın tazmininden hukuken sorumludur.
Soru 4: Ev sahibi, “Ben saten boyalı verdim, kiracı plastik boya yapmış” diyerek itiraz edebilir mi? Cevap: Eğer sözleşmede boyanın türü (saten, silikonlu vb.) veya spesifik bir renk belirtilmişse, kiracı bu standartlara uymak zorundadır. Ancak sözleşmede sadece “boyalı” yazıyor veya hiçbir detay verilmiyorsa, standart bir boya ile teslimat yapılması yeterli kabul edilir.
Konuya ilişkin Yargıtay Kararları:
“Mahkemece, boya badana imalatına ilişkin davacı talebi yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de, davacı tarafından ibraz edilen kira sözleşmesinde kiralananın tahliye sırasında boya ve badanasının yenileneceğine dair bir düzenleme bulunmadığına göre boya badana masrafının olağan kullanımdan kaynaklandığı, hor kullanma sonucu oluşmadığı Gözetilerek, boya ve badana masrafına yönelik talebin reddi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.” Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 02.10.2019 Tarih, 2018/3098 Esas, 2019/7394 Karar sayılı içtihat
“Mahkemece, bilirkişi raporunda, hor kullanmadan kaynaklandığı belirtilen hasar kalemleri yönünden, davanın kabulüne karar verilmiş ise de kural olarak hasar kalemleri içerisinde yer alan boya ve badana masrafların normal kullanım sonucu oluştuğu kabul edilmektedir. Kira sözleşmesinde kiralanan taşınmazın tahliye sırasında boya ve badanasının yenileneceğine dair hüküm yer almadığı gibi eski hale getirmeye ilişkin düzenleme de bulunmamaktadır.” Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 01.12.2021 Tarih, 2021/7613 Esas, 2021/12348 Karar sayılı içtihat.
